Je staat in de tuinwinkel en kijkt naar een rij perfecte, kleurrijke planten. Mooi. Maar heb je ooit stilgestaan bij waar die planten eigenlijk vandaan komen? Want de meeste planten die je in een doorsnee tuin tegenkomt zijn eigenlijk ‘buitenlanders’. Ze groeien hier prima, maar voor onze bijen, vlinders en vogels doen ze weinig. Sterker nog, sommige zijn zelfs schadelijk voor ons lokale ecosysteem. Inheemse planten zijn een heel ander verhaal. Door Inheemse planten in je tuin te plaatsen draag je zelfs sterk bij aan je lokale ecosysteem.
Ik merkte het zelf toen ik een paar inheemse soorten in de tuin plantte. Van ieder soort koos ik er een aantal. Binnen no time stonden er mezen en roodborstjes te wachten op hun beurt. Letterlijk. Ze hadden de planten al opgemerkt voordat ik de schop had opgeruimd. Dat geeft toch een heel ander gevoel dan een tuin vol designplanten die er mooi uitzien maar verder doodstil blijven! Als je echt een bijdrage wilt leveren aan ons milieu waar je zelf invloed op hebt, dan zijn Inheemse planten in je tuin een aanrader, waarbij je het effect al binnen enkele weken zal gaan merken.
Wat zijn inheemse planten eigenlijk?
Inheemse planten, ook wel heemplanten genoemd, zijn soorten die van nature in Nederland voorkomen. Zonder menselijk ingrijpen. Ze groeien hier dus al eeuwenlang en zijn volledig afgestemd op ons klimaat, onze bodem en onze lokale dieren.
Denk aan wilde margriet langs de slootkant, knoopkruid in het weiland of vlier achter in de tuin. Het zijn geen exoten die speciaal zijn ingevoerd of doorgekweekt voor een mooier bloempje. Het zijn gewoon de planten van hier, die dus in ons eigen Nederland groeien.
Wat maakt dat verschil zo groot? Planten en dieren hebben zich door duizenden jaren van evolutie op elkaar afgestemd. Sommige insecten zijn afhankelijk van precies één bepaalde plantensoort. Een vlinder legt zijn eitjes op een specifieke plant. Een bij weet precies welke bloem wanneer opengaat. Die relatie heeft een inheemse plant met onze lokale natuur, en een gecultiveerde Chinese tuinplant niet.
Waarom zijn ze zo goed voor het ecosysteem?
Nederland verliest biodiversiteit in een angstwekkend tempo. Insectenpopulaties zijn de afgelopen decennia met tientallen procenten gedaald. Vogels hebben moeite om genoeg voedsel te vinden. Denk aan de ‘huismus’ die zijn naam te danken heeft aan ons, maar steeds minder te eten kan te vinden. En dat terwijl tuinen samen een enorm groen oppervlak vormen, groter dan alle Nederlandse natuurgebieden bij elkaar. Je zou hiermee samen dus een enorme bijdrage kunnen leveren.
Zet je inheemse planten in je tuin, dan zet je een open tafel voor de natuur. Bijen en hommels halen hun nectar. Vlinders leggen eitjes op de bladeren. Vogels plukken bessen en eten de rupsen die op de plant leven. Alles hangt met elkaar samen.
En er is nog een praktisch voordeel: inheemse planten zijn bikkelhard. Ze zijn aangepast aan droge zomers, natte winters en alles wat het Nederlandse klimaat ze toestuurt. Minder onderhoud, minder water, minder gedoe. Dat is nogal een verschil met die sierhortensia die elk jaar extra aandacht vraagt.
Wat als iedereen dit zou doen?
Nederland is klein. Maar we hebben wel heel veel tuinen. Als iedereen bewust kiest voor een paar inheemse planten, ontstaat er als vanzelf een netwerk van mini-natuurgebieden door de wijk, de stad en het hele land.
Stel je voor: jouw tuin sluit aan op die van de buurman, die sluit aan op het plantsoen, en zo verder. Vogels volgen dat groene lint. Insecten verplaatsen zich van tuin tot tuin. Je draagt bij aan een groen corridorsysteem zonder dat je er groot budget of veel ruimte voor nodig hebt.
Je hoeft ook echt niet je hele tuin om te gooien. Experts raden aan om minimaal 30 procent van je beplanting inheems te maken. Maar eerlijk gezegd: elk plantje telt. Eén wilde margriet in een pot op het balkon is al meer dan nul.
Welke inheemse planten kun je kopen?
Het goede nieuws is dat inheemse planten steeds makkelijker te vinden zijn. Veel tuincentra hebben inmiddels een ‘Wild en Inheems’ sectie. Ook online zijn ze goed te bestellen. Hieronder de meest gangbare soorten die je als tuinier snel kunt vinden.
Bloeiende vaste planten
De wilde margriet (Leucanthemum vulgare) is misschien wel de bekendste. Vrolijk, simpel en een echte vliegenmagneet. Hij bloeit van mei tot augustus en zaait zichzelf makkelijk uit. Plant hem in een zonnige border en hij zorgt voor zichzelf.
Wilde marjolein (Origanum vulgare) is niet alleen lekker in de keuken, het is ook een van de beste bijenplanten die je kunt hebben. Paarsroze bloempjes van juli tot september. Vlinders zijn er dol op.
Knoopkruid (Centaurea jacea) is een stoere vaste plant met paarse bloemen. Hij staat het liefst op een wat armere, droge bodem en vraagt bijna geen onderhoud. Ideaal voor een natuurlijke hoek.
Beemdkroon (Knautia arvensis) heeft sierlijke lila bloempjes die lange tijd blijven staan. Goed voor hommels en dagvlinders. Groeit goed in volle zon tot lichte schaduw.
Inheemse struiken voor meer structuur
Vlier (Sambucus nigra) is een echte alleskunner. Witte bloesem in het voorjaar voor insecten, zwarte bessen in de zomer voor vogels. Groeit snel en is zeer winterhard. Je kunt hem ook snoeien tot een compacte struik.
Meidoorn (Crataegus monogyna) bloeit prachtig wit en levert in de herfst rode besjes die lijsters en merrels erg waarderen. Ook goed als haagplant, want hij is echt stevig. Een van de meest waardevolle inheemse struiken.
Kornoelje (Cornus sanguinea) kleurt in de herfst felrood en geeft bessen die vogels graag eten. In de winter zijn de rode takken ook nog eens heel decoratief. Prachtig in een gemengde heg.
Grassen, kruiden en bijzondere soorten
Vingerhoedskruid (Digitalis purpurea) is een echte blikvanger. Hoge stengels met roze trompetbloempjes waar hommels helemaal in verdwijnen. Let op: de plant is giftig, dus niet in tuinen met kleine kinderen zonder toezicht.
Duifkruid (Scabiosa columbaria) heeft lila-blauwe bloempjes en staat het liefst op een droge, zonnige plek. Een van de beste plantkeuzes voor dagvlinders.
Groot kaasjeskruid (Malva sylvestris) bloeit lang en uitbundig in roze-paars. Bijen zijn er verzot op. Zaait zichzelf makkelijk opnieuw uit en is daarmee een echte zelfvoorzienende tuinplant.
Grasklokje (Campanula rotundifolia) is een kleine maar charmante vaste plant met lila-blauwe klokjes. Perfect voor lichte schaduw en ideaal tussen keien of langs paden.
Zo pak je het aan in je eigen tuin
Begin met één of twee soorten. Kies planten die passen bij de lichtomstandigheden in jouw tuin. Volle zon vraagt andere keuzes dan een schaduwrijke hoek. Bij de meeste tuincentra kun je het etiket checken voor de zon-schaduw indicator.
Vraag specifiek naar het ‘Wild en Inheems’ assortiment. Niet alle tuincentra hebben het standaard uitgestald, maar het is er steeds vaker op verzoek. Kijk ook online naar biologisch gekweekte varianten, want bij die planten weet je zeker dat er geen bestrijdingsmiddelen zijn gebruikt die schadelijk zijn voor insecten.
Wil je snel resultaat? Kies dan voor de wilde margriet, wilde marjolein, Kaardebol of vlierbes. Die zijn makkelijk te vinden, groeien vlot aan en trekken direct bezoek van bijen, vlinders en vogels. Laat ze in de herfst trouwens gewoon staan, want ook dan geven deze planten veel voeding.
Kleine keuze, groot effect
Een tuin inrichten is ook een keuze maken over wat je terug wilt geven aan de natuur. Niet alleen design, niet alleen gemak, maar ook een bewuste bijdrage aan het ecosysteem van je straat, je wijk en uiteindelijk ons hele land. Dat klinkt groot, maar het begint met één plantje.
Woonspots volgt de groeiende interesse in natuur-inclusief tuinieren met veel enthousiasme. Meer inspiratie voor je buitenruimte vind je bij de tuin inspiratie op Woonspots.
